Een pneumatische cilinder zet perslucht om in een rechtlijnige beweging. Het principe is eenvoudig: voer lucht aan een kant van de zuiger toe, en de zuiger schuift naar de andere kant. Toch zit er meer in dan een buis met een zuiger. In dit artikel leest u de opbouw, het werkingsprincipe, hoe de kracht ontstaat en waarom einddemping belangrijk is. Een werkdruk van 6 tot 8 bar is gangbaar.
Een dubbelwerkende cilinder bestaat uit een aantal vaste onderdelen die samen de beweging mogelijk maken.
| Onderdeel | Functie |
|---|---|
| Huis (cilinderbuis) | De ruimte waarin de zuiger beweegt |
| Zuiger | Scheidt de twee luchtkamers en neemt de druk op |
| Zuigerstang | Brengt de kracht naar buiten |
| Afdichtingen | Houden de lucht tussen de kamers en naar buiten gescheiden |
| Deksels met poorten | Sluiten de buis af en voeren de lucht aan en af |
De luchttoevoer wordt gestuurd door een wegventiel, vaak een 5/2-wegventiel dat door een magneetventiel wordt bekrachtigd. Komt er lucht in de ene kamer, dan schuift de zuiger naar de andere kant en stroomt de lucht uit de tegenoverliggende kamer naar buiten. Door de luchtstroom om te keren, keert de beweging om. Of de cilinder in beide richtingen met lucht werkt of met een veer terugkeert, leest u in enkelwerkend of dubbelwerkend.
De kracht is gelijk aan de druk maal het oppervlak van de zuiger. Een grotere boring of een hogere druk geeft dus meer kracht. Aan de stangzijde is het werkzame oppervlak kleiner, doordat de zuigerstang een deel inneemt; daarom is de trekkracht lager dan de duwkracht. Het precieze rekenwerk vindt u in cilinderkracht berekenen.
Aan het einde van de slag botst de zuiger anders hard tegen het deksel. Eindemping vangt dat op: vlak voor het einde wordt een luchtkussentje opgebouwd dat de zuiger afremt. Bij veel cilinders is die demping instelbaar met een stelschroef. Goede demping voorkomt schokken, geluid en vroegtijdige slijtage, zeker bij hoge snelheden en zware massa.
Met schone, droge lucht en een correcte montage gaat een cilinder lang mee. Controleer periodiek op luchtlekkage, soepele werking en de instelling van de demping. Meer hierover leest u in onderhoud van een pneumatische installatie.
Perslucht wordt aan een kant van de zuiger toegevoerd, waardoor die naar de andere kant schuift en de zuigerstang beweegt. Een wegventiel keert de luchtstroom om voor de tegengestelde beweging.
De kracht is gelijk aan de druk maal het oppervlak van de zuiger. Een grotere boring of een hogere persluchtdruk levert meer kracht op.
Aan de stangzijde neemt de zuigerstang een deel van het oppervlak in, waardoor het werkzame oppervlak en dus de kracht kleiner is.
Een luchtkussentje dat de zuiger vlak voor het einde van de slag afremt, zodat hij niet hard aanslaat. Bij veel cilinders is dit instelbaar.
Met schone, droge lucht via goede luchtverzorging, een correcte montage en periodieke controle op lekkage en op de instelling van de demping.
