Pneumatische kwartslagaandrijvingen op afsluiters komen in twee hoofdvarianten: dubbelwerkend (DA) en enkelwerkend met veerretour (SR). Het verschil bepaalt de fail-safe functie (veilige stand), het koppelverloop en het luchtverbruik. Daarnaast spelen de draaihoek, het materiaal en de montage volgens ISO 5211 een rol. Dit artikel zet het op een rij.
Bij een dubbelwerkende aandrijving (DA, double acting) opent en sluit perslucht de afsluiter in beide richtingen. Het koppel blijft over de volledige slag relatief constant en de aandrijving is compact, omdat er geen veerpakket in zit. Bij luchtuitval blijft de afsluiter in zijn laatste positie staan: er is geen veilige stand.
Bij een enkelwerkende aandrijving met veerretour (SR, spring return) opent perslucht de afsluiter en brengt een veerpakket deze terug, of andersom. Dat zorgt voor een vooraf ingestelde veilige stand bij luchtuitval of drukverlies. Het koppel loopt hier niet constant: de lucht moet eerst de veer samendrukken, en de veer moet aan het eind genoeg koppel overhouden om de afsluiter dicht of open te sturen.
| Kenmerk | DA (dubbelwerkend) | SR (veerretour) |
|---|---|---|
| Beweging | Lucht in beide richtingen | Lucht in één richting, veer retour |
| Veilige stand | Geen | Veilig open (fail-open) of veilig dicht (fail-close) |
| Koppelverloop | Vrij constant | Niet constant; het veerkoppel aan het einde van de slag is bepalend |
| Constructie | Compacter | Groter door veerpakket |
De meeste kwartslagaandrijvingen draaien circa 90 graden; er zijn ook uitvoeringen tot 180 graden voor speciale afsluiters. Bij OMAL bedraagt de standaard draaihoek 92° (-1° tot +91°). Naast aluminium zijn ook RVS-uitvoeringen beschikbaar voor corrosieve of hygiënische omgevingen. De montage op de afsluiter is genormaliseerd volgens ISO 5211, zodat aandrijving en afsluiter probleemloos gekoppeld kunnen worden.
Het benodigde koppel hangt af van de afsluiter, de druk en het medium en loopt sterk uiteen per type en fabrikant. Kies de aandrijving met voldoende koppel en een passende veiligheidsfactor boven het benodigde afsluiterkoppel. Hoe u de juiste pneumatische aandrijving kiest, leest u in ons artikel over het selecteren van een pneumatische aandrijving.
DA staat voor dubbelwerkend (double acting): lucht opent en sluit. SR staat voor enkelwerkend met veerretour (spring return): lucht een kant op, een veer brengt terug en geeft een veilige stand.
De SR-uitvoering. Het veerpakket stuurt de afsluiter bij luchtuitval naar veilig open of veilig dicht. Een DA-aandrijving blijft staan waar hij staat.
De perslucht moet eerst de veer samendrukken, en aan het eind moet de veer genoeg koppel overhouden. Daarom telt zowel het lucht- als het veerkoppel mee.
De norm voor de montageflens tussen aandrijving en afsluiter. Daardoor passen genormaliseerde aandrijvingen en afsluiters met een standaard flensbeeld op elkaar.
Meer dan het afsluiterkoppel, met marge. Het hangt af van de afsluiter, de druk en het medium en verschilt sterk per type en fabrikant.
